logo-for-printing

Verðbólguvæntingar á mismunandi mælikvarða

Hugmyndir fólks um verðþróun á vöru og þjónustu í framtíðinni hafa mikil áhrif á það hvernig verðbólga þróast. Það er vegna þess að væntingar um verðþróun hafa m.a. áhrif á launakröfur fólks og ákvarðanir fyrirtækja um söluverð vöru og þjónustu. Af þeirri ástæðu fylgist Seðlabankinn grannt með væntingum almennings og fyrirtækja um verðbólgu. Mikilvægt er að peningastefnan stuðli að því að væntingar um verðbólgu séu í samræmi við verðbólgumarkmið bankans, einkum til langs tíma, en það stuðlar að efnahagslegum stöðugleika. Helstu mælikvarðar sem horft er til eru verðbólguvæntingar heimila, fyrirtækja og markaðsaðila ásamt verðbólguálagi á skuldabréfamarkaði.
Taflan og skjölin hér að neðan sýna verðbólguvæntingar á þessa mælikvarða, bæði til skamms og lengri tíma. Verðbólguvæntingar heimila og fyrirtækja eru fengnar úr könnunum sem Gallup framkvæmir ársfjórðungslega fyrir Seðlabankann.* Seðlabankinn hefur framkvæmir ársfjórðungslega könnun á væntingum markaðsaðila frá árinu 2012 þar sem væntingar þeirra til helstu hagstærða eru kannaðar, þ.m.t. verðbólgu. Verðbólguálag á skuldabréfamarkaði er reiknað út frá vaxtamun verðtryggðra og óverðtryggðra skuldabréfa. Við túlkun þess þarf að hafa í huga að það inniheldur einnig áhættuálag sem tengist m.a. seljanleika bréfanna og óvissu um framtíðarþróun vaxta og verðbólgu.

* Í fyrirtækjakönnuninni er einnig spurt almennt um stöðu og horfur fyrirtækja og er hún gerð í samstarfi við Samtök atvinnulífsins.

Verðbólguvæntingar (%)1

1 árs 1 ársfj. 2023 4. ársfj. 2022 1. ársfj. 2022
Fyrirtæki - 5,0 5,0
Heimili - 8,0 7,0
Markaðsaðilar 5,4 5,1 3,8
Verðbólguálag - 6,8 5,8
2 ára 1. ársfj. 2023 4. ársfj. 2022 1. ársfj. 2022
Fyrirtæki - 5,0 3,9
Heimili - 6,0 5,0
Markaðsaðilar 4,0 4,0 3,0
Verðbólguálag - 5,5 5,5
5 ára 1. ársfj. 2023 4. ársfj. 2022 1. ársfj. 2022
Fyrirtæki 4,0 3,2
Heimili 5,0 4,4
Markaðsaðilar 3,5 3,6 3,0
Verðbólguálag 4,4 4,6
10 ára 1. ársfj. 2023 4. ársfj. 2022 1. ársfj. 2022
Markaðsaðilar 3,3 3,5 2,75
Verðbólguálag - 4,0 4,0

1. Nýjustu kannanir Gallup á verðbólguvæntingum fyrirtækja og heimila voru framkvæmdar í nóvember og desember 2022. Nýjasta könnun Seðlabankans á væntingum markaðsaðila var framkvæmd í janúar 2023. Miðað er við miðgildi svara. Ekki er spurt um tíu ára verðbólguvæntingar heimila og fyrirtækja. Næsta birting á væntingum heimila og fyrirtækja er áætluð 8. mars 2023 en verðbólguvæntingar markaðsaðila verða næst birtar í maí 2023. Verðbólguálagið er uppfært í lok hvers ársfjórðungs.

Verðbólguvæntingar á mismunandi mælikvarða Birt 12.12.2022

Væntingar markaðsaðila - fyrsti ársfjórðungur 2023. Birt 6. febrúar 2023.