logo-for-printing

Verðbólguvæntingar á mismunandi mælikvarða

Hugmyndir fólks um verðþróun á vöru og þjónustu í framtíðinni hefur mikil áhrif á það hvernig verðbólga þróast m.a. þar sem væntingar um verðþróun hafa áhrif á ákvarðanir fyrirtækja um söluverð vöru og þjónustu og á launakröfur fólks. Af þeirri ástæðu fylgist Seðlabankinn grannt með væntingum almennings og fyrirtækja til verðbólgu en mikilvægt er að verðbólguvæntingar, einkum til langs tíma, séu í samræmi við verðbólgumarkmið Seðlabankans. Þessi kjölfesta væntinga í verðbólgumarkmiði er eitt af meginframlögum peningastefnunnar til efnahagslegs stöðugleika. Helstu mælikvarðar sem horft er til eru verðbólguvæntingar heimila, fyrirtækja, markaðsaðila og verðbólguálag á skuldabréfamarkaði.

Töflurnar hér að neðan sýna verðbólguvæntingar á þessa mælikvarða, bæði til skamms og lengri tíma. Verðbólguvæntingar heimila og fyrirtækja eru fengnar úr könnunum sem Gallup framkvæmir fyrir Seðlabankann ársfjórðungslega.* Verðbólguvæntingar markaðsaðila eru fengnar úr könnun sem Seðlabankinn hefur framkvæmt ársfjórðungslega frá árinu 2012 þar sem væntingar markaðsaðila til helstu hagstærða eru kannaðar. Verðbólguálag á skuldabréfamarkaði er reiknað út frá vaxtamun verðtryggðra og óverðtryggðra skuldabréfa. Við túlkun þess þarf að hafa í huga að það inniheldur einnig áhættuálag sem tengist seljanleika bréfanna auk áhættuálags vegna óvissu um verðbólgu. Töflurnar innihalda nýjustu gildi verðbólguvæntinga auk þess að sýna gildi fyrir síðasta ársfjórðung og fyrir ári síðan.

* Í fyrirtækjakönnuninni er einnig spurt almennt um stöðu og horfur fyrirtækja og er hún gerð í samstarfi við SA.

 

Verðbólguvæntingar (%)1

1 árs 4. ársfj. 2019 3. ársfj. 2019 4. ársfj. 2018
Fyrirtæki 2,5 2,5 4,0
Heimili 3,0 3,0 4,0
Markaðsaðilar 2,4 3,0 3,6
Verðbólguálag 3,1 3,5
2 ára 4. ársfj. 2019 3. ársfj. 2019 4. ársfj. 2018
Fyrirtæki 3,0 3,0 3,5
Heimili 3,0 3,2 4,0
Markaðsaðilar 2,5 2,5 3,2
Verðbólguálag 3,0 3,8
5 ára 4. ársfj. 2019 3. ársfj. 2019 4. ársfj. 2018
Fyrirtæki 2,9 3,0 3,0
Heimili 3,0 3,0 3,5
Markaðsaðilar 2,5 2,5 3,0
Verðbólguálag 2,8 4,0
10 ára 4. ársfj. 2019 3. ársfj. 2019 4. ársfj. 2018
Fyrirtæki - - -
Heimili - - -
Markaðsaðilar 2,5 2,6 2,9
Verðbólguálag 2,7 4,1

1. Nýjustu kannanir Gallup á verðbólguvæntingum fyrirtækja og heimila voru framkvæmdar í nóvember/desember 2019 og könnun Seðlabankans á væntingum markaðsaðila í lok október 2019. Miðað er við miðgildi svara. Ekki er spurt um tíu ára verðbólguvæntingar heimila og fyrirtækja. Næsta birting á verðbólguvæntingum heimila og fyrirtækja er áætluð 12. mars 2020. Verðbólguálagið er uppfært í lok hvers ársfjórðungs.

Heimildir: Gallup, Seðlabanki Íslands.

 

Verðbólguvæntingar á mismunandi mælikvarða Birt 5.12.2019