logo-for-printing

Laust fé og stöðug fjármögnun

Samkvæmt 4. mgr. 83. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, gefur Seðlabanki Íslands annars vegar út reglur um laust fé og hins vegar reglur um stöðuga fjármögnun í samræmi við 1. og 2. mgr. ákvæðisins. Í reglunum er heimilt að kveða á um lágmark og meðaltal lauss fjár og lágmark stöðugrar fjármögnunar í íslenskum krónum og erlendum gjaldmiðlum, samanber nánari skýringar hér á eftir, og í þeim má ákveða að mismunandi ákvæði gildi um einstaka flokka fjármálafyrirtækja.

Laust fé 

Reglur nr. 266/2017, um lausafjárhlutfall lánastofnana, tóku gildi hinn 31. mars 2017 og komu í stað eldri reglna nr. 1031/2014. Eins og fyrr segir eru reglurnar settar á grundvelli 4. mgr. 83. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Með setningu nýrra reglna árið 2017 var regluverkið uppfært til samræmis við gildandi evrópskt regluverk á þessu sviði, nánar tiltekið framselda reglugerð framkvæmdastjórnar (ESB) 2015/61.

Markmiðið með lausafjárreglunum er að draga úr lausafjáráhættu lánastofnana með því að stuðla að því að þær eigi ávallt laust fé til að mæta skuldbindingum við álagsaðstæður á tilteknu tímabili. Með reglunum eru þannig gerðar kröfur um að lánastofnanir hafi tiltækar auðseljanlegar hágæða lausafjáreignir, eins og þær eru nánar afmarkaðar í reglunum, ekki aðeins til að geta staðið skil á skuldbindingum á gjalddaga heldur einnig mögulegu útflæði sem verður til dæmis vegna úttekta innlána, minni möguleika á fjármögnun fyrir lánastofnanir eða aukinna krafna um tryggingar eða annað sem krefst fjárútláta lánastofnunar við álagsaðstæður næstu 30 daga. Lausafjárhlutfallið er reiknað í samræmi við eftirfarandi jöfnu:

 

Lausafjárhlutfall (%) = Lausafjárforði / Nettó útflæði lausafjár næstu 30 daga

 

Samkvæmt reglunum skal lausafjárhlutfall lánastofnunar í innlendum og erlendum gjaldmiðlum samtals vera að lágmarki 100% á hverjum tíma en að auki er almenn skylda til að tryggja að gjaldmiðlasamsetning lausafjáreigna sé í samræmi við gjaldmiðlasamsetningu nettó útflæðis. Seðlabankinn hefur einnig gert kröfu um að lausafjárhlutfall lánastofnunar í öllum erlendum gjaldmiðlum samtals sé að lágmarki 100% á hverjum tíma auk þess sem sérstakt lágmark tók gildi 1. janúar 2020 fyrir lausafjárhlutfall lánastofnunar í íslenskum krónum, en það er 50%.

Reglurnar taka til móðurfélags og samstæðu þar sem lánastofnun er móðurfélag í henni. Lánastofnunum er skylt að senda Seðlabankanum a.m.k. mánaðarlega skýrslu um upplýsingar sem liggja til grundvallar útreikningi á lausafjárhlutfallinu. Skýrslum um laust fé skal skilað til Seðlabankans fyrir fimmtánda dag hvers mánaðar vegna móðurfélags og samstæðu. Lausafjárkröfur samkvæmt reglunum taka til 30 daga lausafjárhlutfalls og skulu uppfylltar á hverjum tíma. Komi til þess að lánastofnun sé, eða fyrirsjáanlegt er að hún verði, innan næstu sex mánaða, undir lágmarki reglnanna skal hún án tafar tilkynna Seðlabankanum um það með skriflegum hætti þar sem ástæður þess eru tilgreindar með fullnægjandi hætti. Viðkomandi lánastofnun skal enn fremur leggja fram tímasetta áætlun um hvernig hún hyggst ná lágmarki lausafjárhlutfalls samkvæmt reglunum.

Auk lausafjárskýrslna skal skila innstæðuyfirliti og viðbótar lausafjárskýrslum (e. AMM) til upplýsinga. Auk þessa skal veita allar þær upplýsingar sem Seðlabankinn telur nauðsynlegar til að geta betur metið lausafjárstöðu lánastofnunar eða framkvæmt álagspróf. Skýrslunum er skilað á XBRL-formi.

 

Reglur og skýrsluskil

 

Lausafjárhlutfall Lánastofnun Lánastofnun þar sem vegið útflæði í erlendum gjaldmiðlum er undir 5 ma.kr.
Lausafjárhlutfall fyrir alla gjaldmiðla samtals 100% 100%
Lausafjárhlutfall fyrir erlenda gjaldmiðla samtals 100% Vegið innflæði í erlendum gjaldmiðlum umfram vegið útflæði í erlendum gjaldmiðlum
Lausafjárhlutfall fyrir íslenskar krónur 50% 50%

 

Stöðug fjármögnun

Reglur nr. 750/2021, um hlutfall stöðugrar fjármögnunar lánastofnana, tóku gildi hinn 28. júní 2021. Með reglunum var innleitt 100% heildarhlutfall fyrir stöðuga fjármögnun. Reglurnar tóku við af eldri reglum nr. 1032/2014 en samkvæmt þeim bar viðskiptabönkum að viðhalda 100% fjármögnunarhlutfalli í erlendum gjaldmiðlum.

Reglurnar um hlutfall stöðugrar fjármögnunar miða að því að takmarka tímamisræmi á milli eigna og skulda lánastofnana og að hve miklu leyti lánastofnanir reiða sig á óstöðuga skammtímafjármögnun til að fjármagna langtímaeignir að þessu leyti. Hlutfall stöðugrar fjármögnunar er reiknað sem hlutfall tiltækrar stöðugrar fjármögnunar (e. available stable funding) af nauðsynlegri stöðugri fjármögnun (e. required stable funding):

 

Hlutfall stöðugrar fjármögnunar (%) = Tiltæk fjármögnun / Nauðsynleg stöðug fjármögnun

 

Nauðsynleg stöðug fjármögnun eru eignir innan og utan efnahagsreiknings margfaldaðar með viðeigandi vægi og reiknast sem hærri fjárhæð eftir því sem stærra hlutfall eignasafnsins er til langs tíma eða talið illseljanlegt. Þannig hefur útlánasafnið til að mynda mismunandi vægi eftir tímalengd og tegund útlána. Því hærri sem nauðsynleg fjármögnun verður því meiri tiltæka stöðuga fjármögnun þarf sem telst t.d. vera eigið fé, skuldir með lengri eftirstöðvatíma en ár og önnur langtímafjármögnun.

Samkvæmt reglunum bera lánastofnanir skyldu til að skila skýrslum og viðhalda 100% hlutfalli stöðugrar fjármögnunar í öllum gjaldmiðlum samtals auk þess sem þær skulu hafa eftirlit með hlutfalli í einstökum gjaldmiðlum þar sem heildarskuldbindingar eru jafnar eða umfram 5% af heildarskuldum lánastofnunar (e. significant currency). Reglur um hlutfall stöðugrar fjármögnunar byggja alfarið á ákvæðum reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/876 (CRR II) er lúta að kröfum um stöðuga fjármögnun (e. net stable funding ratio, NSFR). Samkvæmt reglunum bera lánastofnanir jafnframt almenna skyldu til að tryggja að gjaldmiðlasamsetning fjármögnunar sé í samræmi við gjaldmiðlasamsetningu eigna þeirra að teknu tilliti til vægis skv. reglunum. Þá er að finna heimild fyrir Seðlabankann til að krefjast þess að lánastofnanir lágmarki gjaldmiðlamisræmi með því að takmarka hlutfall nauðsynlegrar stöðugrar fjármögnunar í tilteknum gjaldmiðli sem mæta má með tiltækri stöðugri fjármögnun í öðrum gjaldmiðli. Slíkar takmarkanir gilda aðeins fyrir reikningsskilagjaldmiðil eða gjaldmiðil yfir framangreindum viðmiðunarmörkum.

Reglurnar taka til móðurfélags og samstæðu þar sem lánastofnun er móðurfélag í henni. Lánastofnanir skulu skila Seðlabankanum a.m.k. ársfjórðungslega skýrslum um stöðuga fjármögnun á því formi sem kveðið er á um í reglugerð framkvæmdastjórnar (ESB) 2021/451. Komi til þess að lánastofnun sé, eða fyrirsjáanlegt er að hún verði, undir lágmarki reglnanna skal hún án tafar tilkynna Seðlabankanum um það með skriflegum hætti þar sem ástæður þess eru tilgreindar með fullnægjandi hætti. Viðkomandi lánastofnun skal enn fremur leggja fram tímasetta áætlun um hvernig hún hyggst ná lágmarki lausafjárhlutfalls samkvæmt reglunum.

Auk þess skal veita allar þær upplýsingar sem Seðlabankinn telur nauðsynlegar til að geta betur metið fjármögnunaráhættu lánastofnunar. Skýrslunum er skilað á XBRL-formi.

 

Reglur, sniðmát og leiðbeiningar

 

Stöðug fjármögnun Lánastofnanir
Hlutfall stöðugrar fjármögnunar í öllum gjaldmiðlum samtals 100%