logo-for-printing

08.06.2001

Greiðslujöfnuður og erlend staða janúar-mars 2001

Samkvæmt bráðabirgðauppgjöri Seðlabanka Íslands nam viðskiptahallinn við útlönd 15,6 milljörðum króna á fyrsta fjórðungi ársins samanborið við 12,6 milljarða króna halla á sama tíma í fyrra. Hallinn var þó aðeins 1,6 milljörðum króna meiri í ár ef hann er borinn saman á föstu gengi Meðalgengi erlendra gjaldmiðla er 11,4% hærra á fyrsta fjórðungi 2001 en árið áður miðað við viðskipta vegna gengisvísitölu Seðlabanka Íslands.. Fjárinnstreymi mældist 11 milljarðar króna á fyrsta ársfjórðungi. Seðlabankinn tók 11,8 milljarða króna að láni erlendis á þessu tímabili. Fjárútstreymi vegna erlendra verðbréfakaupa nam 5,9 milljörðum króna, tæpum þriðjungi þess sem það var á sama tíma í fyrra. Beinar fjárfestingar Íslendinga erlendis námu 2 milljörðum króna og erlendar innstæður og lán til útlanda jukust um 8 milljarða króna. Gjaldeyrisforði Seðlabankans breyttist lítið á fyrsta fjórðungi ársins og nam 36 milljörðum króna í lok mars 2001.

Aukinn viðskiptahalli á fyrsta fjórðungi ársins stafaði af óhagstæðari vöruviðskiptum við útlönd og auknum vaxtagreiðslum af erlendum skuldum. Halli á vöruskiptajöfnuði nam 7,1 milljarði króna samanborið við 5,8 milljarða króna á sama tíma í fyrra. Að slepptri flugvél sem keypt var til landsins á fyrsta fjórðungi þessa árs var vöruskiptahallinn í ár snöggtum minni en á sama tíma í fyrra. Þjónustuviðskipti við útlönd voru í jafnvægi samanborið við 2,4 milljarða króna halla í fyrra. Hlutfallslega jókst útflutningur vöru og þjónustu mun meira en innflutningur á föstu gengi. Hreinar þáttatekjur Laun, vextir og arður af fjárfestingu. voru neikvæðar um 8,6 milljarða króna samanborið við 4,3 milljarða króna í fyrra. Þar munar mest um aukin vaxtagjöld af erlendum lánum.

 

Greiðslujöfnuður við útlönd í milljörðum króna

Ársfjórðungar:

I.

II.

III.

IV.

I.

 

2000

2000

2000

2000

2001

Viðskiptajöfnuður

-12,6

-20,9

-11,5

-22,1

-15,6

Útflutningur vöru og þjónustu

49,9

55,2

66,9

60,2

65,1

Innflutningur vöru og þjónustu

-58,0

-71,7

-74,0

-74,9

-72,2

Þáttatekjur og framlög, nettó

-4,5

-4,4

-4,4

-7,3

-8,5

Fjármagnsjöfnuður

10,7

29,6

18,6

8,6

11,0

Hreyfingar án forða

7,6

29,6

18,9

6,4

10,7

Gjaldeyrisforði (- aukning)

3,2

0,3

-0,3

2,1

0,1

Skekkjur og vantalið nettó

1,9

-8,7

-7,1

13,5

4,6

 

Erlendar skuldir þjóðarinnar voru um 492 milljarðar króna umfram eignir í lok mars sl. og hafði skuldastaðan versnað, einkum vegna viðskiptahallans við útlönd og gengislækkunar krónunnar. Sveiflur á markaðsvirði erlendrar verðbréfaeignar hafa einnig haft mikil áhrif á erlenda stöðu þjóðarbúsins á síðustu árum. Á meðfylgjandi yfirlitum eru ítarlegri upplýsingar um greiðslujöfnuðinn við útlönd og erlenda stöðu þjóðarbúsins á fyrsta fjórðungi ársins 2001 ásamt endurskoðun á tölum fyrra árs. Endurskoðun greiðslujafnaðar fyrir árið 2000 leiddi í ljós minni halla á viðskiptajöfnuði en áður var talið sem nemur 1,3 milljörðum króna. Vöru- og þjónustujöfnuðir bötnuðu um 2,1 milljarð króna en hreinar þáttatekjur urðu 0,8 milljörðum króna lakari en áður var talið. Endurskoðun fjármagnshreyfinga jók fjárinnstreymi til landsins á síðasta ári en hrein skuldastaða við útlönd lækkaði um 5'6 milljarða króna við endurmat á beinni fjármunaeign í lok áranna 1999 og 2000.

Nánari upplýsingar veitir Jakob Gunnarsson deildarstjóri á tölfræðisviði Seðlabanka Íslands í síma 569-9600.


 

Greiðslujöfnuður við útlönd

Í milljónum króna

Janúar-

Desember

Breyting 1

Janúar-

Mars

Breyting 1

 

1999

2000

frá fyrra ári

2000

2001*

frá fyrra ári

Viðskiptajöfnuður

-42.728

-67.112

 

-12.591

-15.631

 

Útflutn. vöru og þjónustu .............

212.981

232.071

8,8%

49.859

65.096

17,2%

Innflutn. vöru og þjónustu ............

-241.482

-278.640

15,3%

-57.985

-72.178

11,8%

Þáttatekjur og framlög, nettó ........

-14.227

-20.543

44,2%

-4.465

-8.549

71,9%

Vöruskiptajöfnuður

-22.382

-37.482

 

-5.768

-7.110

 

Útfluttar vörur f.o.b. ...................

144.928

149.273

2,9%

35.378

45.463

15,4%

Innfluttar vörur f.o.b. ..................

-167.310

-186.755

11,5%

-41.146

-52.573

14,7%

Þjónustujöfnuður

-6.119

-9.087

 

-2.358

28

 

Útflutt þjónusta alls ...................

68.053

82.798

21,5%

14.481

19.633

21,7%

Samgöngur ...'........................

30.819

40.833

32,4%

7.264

10.389

28,4%

Ferðalög .......'........................

16.070

17.967

11,7%

2.340

2.826

8,4%

Önnur þjónusta .........................

21.164

23.998

13,3%

4.877

6.418

18,2%

Innflutt þjónusta .........................

-74.172

-91.885

23,8%

-16.839

-19.605

4,5%

Samgöngur ...'........................

-25.622

-32.697

27,5%

-6.298

-5.897

-15,9%

Ferðalög .......'.........................

-31.487

-37.082

17,6%

-6.719

-6.954

-7,1%

Önnur þjónusta ..........................

-17.063

-22.106

29,4%

-3.822

-6.754

58,7%

Jöfnuður þáttatekna

-13.502

-19.781

 

-4.272

-8.625

 

Tekjur .....'..................................

8.615

12.041

39,6%

2.512

3.200

14,4%

Laun ...'.'..............................

4.901

5.516

12,4%

1.232

1.272

-7,3%

Vextir og arðgreiðslur '''..

3.714

6.525

75,5%

1.280

1.928

35,3%

Gjöld .................'........................

-22.117

-31.822

43,7%

-6.784

-11.825

56,5%

Laun ...'.'..............................

-341

-844

147,2%

-100

-113

1,5%

Vextir og arðgreiðslur '''..

-21.776

-30.978

42,1%

-6.684

-11.712

57,3%

Rekstrarframlög

-725

-762

 

-193

76

 

Fjármagnsjöfnuður

60.386

67.591

 

10.717

11.005

 

Fjárframlög, nettó

-57

-222

 

-89

224

 

Fjármagnshreyfingar 2

60.443

67.813

 

10.806

10.781

 

Hreyfingar án forða

65.789

62.505

 

7.582

10.697

 

Bein fjárfesting, nettó '................

-2.925

-18.036

 

1.385

-2.478

 

Innlendra aðila erlendis .............

-7.688

-30.440

 

285

-1.998

 

Erlendra aðila á Íslandi ..............

4.763

12.404

 

1.100

-480

 

Verðbréfaviðskipti, nettó ...............

42.632

34.841

 

-16.876

4.074

 

Erlend verðbréf ....''..............

-28.136

-49.199

 

-19.676

-5.903

 

Innlend verðbréf .......................

70.768

84.040

 

2.800

9.977

 

Annað fjármagn, nettó .................

26.082

45.700

 

23.073

9.101

 

Eignir ................''................

-12.662

-6.898

 

-103

-8.541

 

Skuldir ..............''................

38.744

52.598

 

23.176

17.642

 

Gjaldeyrisforði

-5.346

5.308

 

3.224

84

 

Skekkjur og vantalið

-17.658

-479

 

1.874

4.626

 

*) Liðir til skýringar:

           

Fjármagnshreyfingar 2

60.443

67.813

 

10.806

10.781

 

Áhættufjármagn '''.................

-25.684

-75.933

 

-16.183

-7.748

 

Skuldabréf, lán o.fl. .''..............

86.127

143.746

 

26.989

18.529

 

Seðlabankinn ........'''...........

-5.365

15.912

 

7.933

11.927

 

Hið opinbera .........'''...........

5.603

15.968

 

-2.021

1.544

 

Innlánsstofnanir ..'''.............

46.684

70.028

 

24.304

-2.769

 

Aðrir geirar ''''''..'....

39.205

41.838

 

-3.227

7.827

 

Gengisví

96,0

96,1

0,1%

93,3

103,9

11,4%

1) Breytingin er reiknuð á föstu gengi m.v. meðalgengisvísitölu krónunnar. sitala (1994 = 100) 
2) Neikvætt formerki táknar fjárútstreymi vegna eignaaukningar eða skuldalækkunar.   

 

Erlend staða þjóðarbúsins 

 

         

Mars

Staða í lok tímabils í ma.kr.:

1996

1997

1998

1999

2000

2001*

I. Erlendar eignir, alls

87,1

115,2

152,2

243,9

318,3

330,9

1 Bein fjárfesting erlendis

16,1

19,8

23,5

32,8

55,0

56,8

11 Eigið fjármagn

6,6

9,3

9,7

16,5

40,1

40,5

12 Lán til tengdra félaga

9,5

10,5

13,8

16,2

14,9

16,4

2 Erlend verðbréf

23,0

40,6

72,5

138,8

186,3

186,2

21 Hlutafé

12,2

28,7

57,5

124,3

179,7

179,2

22 Skuldaskjöl

10,8

11,9

14,9

14,5

6,6

7,0

221 Skuldabréf .

4,8

5,9

9,0

12,5

3,6

3,6

222 Peningabréf

0,6

0,6

0,5

0,9

3,0

3,4

223 Afleiður

5,4

5,5

5,4

1,2

0,0

0,0

3 Aðrar fjáreignir en forði

17,3

27,0

26,6

36,6

42,8

51,8

4 Gjaldeyrisforði

30,8

27,8

29,6

35,8

34,2

36,0

II. Erlendar skuldir, alls

314,8

361,3

441,1

549,6

764,2

822,9

1 Bein fjárfesting á Íslandi

13,2

23,9

31,7

34,5

40,8

40,7

11 Eigið fjármagn

7,7

14,3

23,8

25,3

34,2

34,2

12 Lán frá tengdum félögum

5,6

9,6

7,9

9,2

6,6

6,6

2 Innlend verðbréf

152,5

152,1

157,6

227,4

347,7

357,1

21 Hlutafé

0,1

0,0

1,0

4,8

1,5

1,8

22 Skuldaskjöl

152,5

152,1

156,7

222,6

346,2

355,2

221 Skuldabréf

129,7

132,9

138,5

181,7

300,0

309,1

222 Peningabréf

17,8

13,9

13,0

39,8

46,3

46,1

223 Afleiður

4,9

5,3

5,1

1,2

0,0

0,0

3 Aðrar erlendar skuldir

149,0

185,3

251,7

287,7

375,7

425,2

31 Löng lán

111,1

132,7

198,6

232,7

289,2

313,2

32 Skammtímaskuldir

37,9

52,6

53,1

55,0

86,5

112,0

III. Hrein staða við útlönd

-227,7

-246,1

-288,9

-305,7

-445,9

-492,0

1. Áhættufjármagn nettó

15,0

24,6

48,3

117,8

192,4

193,5

2. Skuldabréf, lán o.fl. nettó

-242,7

-270,7

-337,2

-423,5

-638,3

-685,5

21 Seðlabankinn

31,1

27,9

26,0

32,2

18,6

7,3

22 Hið opinbera

-136,7

-137,4

-135,3

-138,1

-166,5

-173,0

23 Innlánsstofnanir

-37,7

-54,8

-94,1

-145,2

-328,8

-338,1

24 Aðrir geirar

-99,4

-106,3

-133,9

-172,3

-160,5

-181,8

Gengi Bandaríkjadals

66,71

71,98

69,32

72,35

84,47

91,13

IV. Skuldahlutföll : 1

           

1 Staða í % af vergri landsframleiðslu:

           

11 Hrein staða þjóðarbúsins

-47,7

-46,6

-49,3

-49,4

-62,3

-68,7

12 Hrein skuldastaða 2

50,8

51,3

57,5

68,5

89,1

95,7

13 Erlend skuldastaða 3

63,2

63,9

69,6

82,5

100,8

108,9

131 þ.a. langtímaskuldir

50,7

50,2

57,4

65,9

81,8

86,9

 

 

*)  Bráðabirgðatölur.
1) Skuldastaða í árslok er reiknuð á meðalgengi ársins til samræmis verga landsframleiðslu.
2) Erlendar skuldir að frádregnum eignum, án áhættufjármagns (bein fjárfesting og hlutafé).
3) Verg skuldastaða án áhættufjármagns

 

Nr. 21/2001
8. júní 2001

 

Til baka