Efnahagsmál

Til þess að geta skoðað pdf-skjölin hér að neðan þarf Acrobat Reader.

(English version of Efnahagsmál, Economic Affairs, is available here.) 
  

Í dag birtist á vef Seðlabankans ný grein í ritröðinni Efnahagsmál sem ber titilinn „Hvað skuldar þjóðin?“ Höfundar greinarinnar eru Arnór Sighvatsson, Ásgeir Daníelsson, Daníel Svavarsson, Freyr Hermannsson, Gunnar Gunnarsson, Hrönn Helgadóttir, Regína Bjarnadóttir og Ríkarður Bergstað Ríkarðsson. Í greininni er rýnt í gegnum moldviðrið sem þyrlaðist upp við fall fjármálakerfisins og veldur því að niðurstöður uppgjörs skulda og eigna samkvæmt opinberum stöðlum gefur villandi mynd af þeirri skuldastöðu sem ráða mun mestu um velferð þjóðarinnar til næstu ára. Í greininni leggja höfundar mat á verðmæti eigna og skulda sem líklegt er að muni koma í ljós þegar rykið hefur sest. Þá skuldastöðu má kalla „dulda“ skuldastöðu þjóðarbúsins, en stundum hefur hugtakið undirliggjandi skuldastaða verið notað. Þótt mikil óvissa ríki enn um þessar niðurstöður virðist næsta víst að þegar þrotabú hinna föllnu fjármálafyrirtækja hafa verið gerð upp og tekið hefur verið til annarra þátta sem skekkja myndina muni koma í ljós að hreinar skuldir þjóðarbúsins hafa ekki verið minni í áratugi. Hreinar erlendar skuldir hins opinbera verða hins vegar töluvert hærri. Þá er í greininni lagt mat á dulinn viðskiptajöfnuð landsins, sem af sömu ástæðum er mun hagstæðari en hinar opinberu tökur gefa til kynna, m.a. vegna þess að áfallnir vextir þrotabúa bankanna verða aldrei greiddir.

Í greininni fjallar höfundur um könnun Capacent Gallup um stöðu og framtíðarhorfur 400 stærstu fyrirtækja Íslands. Með myndrænni greiningu og fylgnimælingum er sýnt fram á að svör forsvarsmanna fyrirtækja geta haft forspárgildi fyrir ýmsar íslenskar hagstærðir og geta þ.a l. nýst við spágerð. Svipaðar kannanir hafa verið gerðar víða um heim og hefur reyndin verið sú að upplýsingar úr þeim hafa haft forspárgildi fyrir valdar hagstærðir. Að auki er fjallað um hvernig bæta megi tímaraðalíkön með því að bæta við upplýsingum úr könnunum.

Í grein þessari fjallar höfundur um tiltekna þætti í peningastefnu Seðlabanka Íslands á þenslutímum. Meðal annars er fjallað um fullyrðingar ýmissa hagfræðinga um að vextir hafi verið hér of háir og aukið þenslu í gegnum auðsáhrif frá háu gengi. Höfundur leiðir fram röksemdir sem benda til að draga megi í efa fullyrðingar af þessu tagi.

Verðtrygging, fastir vextir og jafngreiðslur einkenna langtímalán á Íslandi. Spurt er hvort það valdi minni virkni peningastefnunnar. Þessi atriði draga ekki úr áhrifum stýrivaxta á langtímavexti en valda því að endurfjármögnun er minni og ný lán því lægra hlutfall af lánum einkum ef verðbólga vex. Ef áhrif peningastefnunnar eru í gegnum umfang nýrra lána þá er virknin meiri þar sem eru nafnvextir og jafnar afborganir.