04. desember 2008
Nýjar spurningar og svör er varða reglur um gjaldeyrismál

Starfsmenn Seðlabanka Íslands hafa tekið saman spurningar sem borist hafa vegna nýsettra reglna um gjaldeyrismál og svör við þeim.

Sjá einnig spurningar og svör sem birt voru 28. nóvember sl.: Sjá hér.



Tilgangur og markmið reglnanna


Hver er tilgangurinn með reglunum?
Tilgangurinn með reglunum er að stöðva tímabundið gjaldeyrisútflæði sem gæti leitt til óhóflegrar gengislækkunar krónunnar þegar hömlum á gjaldeyrisviðskiptum vegna almennra viðskipta verður aflétt. Fyrirsjáanlegt er að innstreymi gjaldeyris vegna útflutnings mun á næstunni verða meira en útstreymi vegna innflutnings. Því mun smátt og smátt verða til umframgjaldeyrir sem hægt verður að selja erlendum aðilum og losa þá þannig út úr krónustöðum sínum.


Sjá nánar í stefnuyfirlýsingu Seðlabankans:
Stefnuyfirlýsing bankastjórnar Seðlabanka Íslands
Brýnt að koma á stöðugleika á gjaldeyrismarkaði og styrkja gengi krónunnar



Almennt


Má skipta erlendum gjaldeyri í krónur?
Já, það er heimilt að selja erlendan gjaldeyri hérlendis.

Eru takmarkanir á innflutningi eða útflutningi á vöru?
Nei

Eru takmarkanir á innflutningi eða útflutningi á þjónustu?
Nei

Eru líftryggingar þjónusta?
Já. Litið er á líftryggingar sem þjónustu og því er heimilt að greiða iðgjald af líftryggingum.

Þarf að skila vöxtum og/eða arði sem fæst af eign erlendis?
Vextir og arður eru skilaskyldar tekjur.

Er heimilt er að greiða afborganir, vexti og verðbætur af lánum erlendis?
Já, en fyrirframgreiðsla er óheimil.

Geta einstaklingar enn stundað verðbréfaviðskipti erlendis og millifært peninga út í þeim tilgangi?
Nei. Ef þeir eiga nú þegar verðbréf erlendis mega þeir endurfjárfesta fyrir andvirði þeirra, en þeir mega ekki millifæra nýja peninga út í þeim tilgangi að fjárfesta.

Geta einstaklingar millifært á reikning erlendis?
Ef átt er við millifærslur án þess að beinlínis sé um greiðslu á vöru og þjónustu eða öðru undanþegnu að ræða, þá er svarið nei.

Hvað með styrki og góðgerðastarfsemi?
Einstaklingum og lögaðilum eru óheimilir fjármagnsflutningar til útlanda, umfram 10.000.000 kr. á almanaksárinu, vegna gjafa styrkja og annarra fjármagnsflutninga.

Getur einstaklingur sent gjaldeyri til ættingja sem búsettur er erlendis?
Slíkt flokkast sem styrkur og einstaklingum er heimilt að senda styrki allt að 10.000.000 kr. á almanaksárinu.

Íslendingar sem búsettir er erlendis en sem starfa á Íslandi, geta þeir flutt pening út til að standa straum af uppihaldi sínu þar?
Já, innan eðlilegra marka. Það þýðir að ef sú fjárhæð sem þeir hafa hingað til verið að millifæra hækkar allt í einu verulega, umfram gengisbreytingar, þá verður málið skoðað af yfirvöldum.

Eru erlendir ríkisborgarar sem eru með lögheimili hér á landi undanþegnir?
Erlendir ríkisborgarar sem eru með lögheimil hér teljast innlendir aðilar skv. lögum um gjaldeyrismál og eru ekki undanþegnir lögunum. Hins vegar er þeim heimilt að flytja laun sín úr landi.

Eru takmarkanir á ferðamannagjaldeyri?
Nei, en bankar geta sjálfir ákveðið að takmarka gjaldeyrissölu í seðlum ef seðlaeign þeirra er ekki næg. Athygli er vakin á að gjaldeyri í reiðufé má flytja milli landa að hámarki 500.000 kr. í hverjum almanaksmánuði til hvers aðila

Þarf að framvísa farseðli?
Já, bankarnir þurfa að skrá tilefni gjaldeyriskaupa og þurfa að ganga úr skugga um að það sé rétt.

Er hægt að ,,nýta“ hámarkið og kaupa gjaldeyri og setja á gjaldeyrissreiking?
Óheimilt er að kaupa gjaldeyri nema að sýnt sé fram á að hann verði notaður í samræmi við reglur. Því er ekki heimilt að kaupa gjaldeyri til að leggja inn á gjaldeyrisreikninga.

Er heimilt fyrir fjármálafyrirtæki að senda út/greiða í formi símgreiðslna allar greiðslur vegna launa, vöru og þjónustu? Eru engin fjárhæðamörk?
Það eru ekki fjárhæðamörk á greiðslum en fjármálafyrirtæki ber að kanna hvort samræmi sé á milli þeirra fjárhæða sem færa á milli landa og tilefnisins.

Hvaða möguleikar eru á að nýta netbanka áfram varðandi vöru og þjónustuviðskipti með erlendan gjaldeyri ?
Seðlabankinn vinnur að því að skýra betur forsendur þess að hægt verði að nýta netbanka vegna vöru- og þjónustuviðskipta og mun birta leiðbeiningar um slíkt að höfðu samráði við fjármálafyrirtæki.

Ef möguleikar eru á því að nota netbanka áfram, munu einhverjar reglur gilda um fjárhæðamörk og önnur aðgangsskilyrði ?
Sjá fyrra svar.

Íslensk hlutabréf

Falla íslensk hlutabréf undir „verðbréf“ í skilningi 1. gr. reglnanna?
Já, undir 1. gr. reglnanna falla bæði innlend og erlend hlutabréf, hins vegar er bein fjárfesting heimil.

Hvað er átt við með sölu á beinum fjárfestingum í síðustu málsgrein 1. greinar reglnanna?
Samkvæmt 9. gr. laga um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri hér á landi eiga erlendir aðilar sem selja beina fjárfestingu hér á landi rétt á að skipta andvirði sölunnar í erlendan gjaldeyri. Þetta ákvæði var gert óvirkt með bráðabirgðaákvæði laganna sem sett voru 28. nóvember.

Viðskipti innlendra aðila

Er það rétt skilið að innbyrðis millifærslur fjármálafyrirtækja milli gjaldeyrisreikninga séu heimilar ef reikningseigandi er sá sami hjá báðum fjármálafyrirtækjunum en annars ekki?
Heimilt er að færa á milli reikninga sama aðila í ólíkum fjármálafyrirtækjum, Hins vegar er einungis hægt að taka út af gjaldeyrisreikningum þegar sýnt hefur verið fram á að það sé í samræmi við reglurnar. Því mætti færa á milli reikninga ólíkra innlendra aðila hjá ólíkum fjármálafyrirtækjum ef um væri að ræða greiðslu fyrir vöru eða þjónustu.

Eru lán milli innlendra aðila í erlendri mynt heimil?
Já, lán milli innlendra aðila í erlendri mynt eru heimil. Lán milli innlendra og erlendra aðila eru háð takmörkunum, sbr. 3. gr. reglnanna.

Ef ég á gjaldeyri á gjaldeyrisreikningi á Íslandi; get ég keypt krónur fyrir hann? (óháð því hvað ég ætla að gera við krónurnar).
Já.

Ef ég á gjaldeyri á gjaldeyrisreikningi á Íslandi; get ég tekið gjaldeyri út? (óháð því hvað ég ætla að gera við hann).
Nei, einungis er hægt að taka út af gjaldeyrisreikningum þegar sýnt hefur verið fram á að það sé í samræmi við reglurnar. Því mætti færa á milli reikninga ólíkra innlendra aðila hjá ólíkum fjármálafyrirtækjum ef um væri að ræða greiðslu fyrir vöru eða þjónustu.

Viðskipti erlendra og innlendra aðila

Er óheimilt að flytja innlán erlendra aðila á milli innlendra banka?
Nei, heimilt er að flytja innlán erlendra aðila á milli innlendra banka.

Er fjármálafyrirtækjum heimilt að taka við peningamarkaðsinnlánum í krónum (e. Money Market) frá erlendum bönkum ef peningur kemur af krónureikningi þeirra í sama fjármálafyrirtæki? Hvað ef krónureikningurinn og peningamarkaðsinnlánið eru ekki í sama fjármálafyrirtæki?
Litið er á MM sem lán og það er því óheimilt. Innlán eru hins vegar á reikningi í viðkomandi fjármálafyrirtæki og lúta því ekki ákvæðum um lán.

Mega innlend fjármálafyrirtæki lána erlendum bönkum krónur?
Nei.

Mega fjármálafyrirtæki lána erlendum aðilum íslenskar krónur sem nú þegar skortir krónur (e. short) og eiga von á greiðslu af íslenskum verðbréfum í desember?
Nei.

Þarf einstaklingur sem á hlut í fyrirtæki erlendis og fær greiddan arð á erlendan bankareikning að senda arðinn til Íslands samkvæmt nýju gjaldeyrislögunum?
Já, skv. ákvæðum um skilaskyldu í 8. gr. reglnanna  

Hvað með húsaleigu af erlendri fasteign?
Já, skv. ákvæðum um skilaskyldu í 8. gr. reglnanna 

Getur erlendur aðili keypt krónur af innlendu fjármálafyrirtæki eða öðrum innlendum aðila? (óháð því hvað það ætlar að gera við krónurnar).
Nei.

Viðskipti erlendra aðila

Eru verðbréfaviðskipti erlendra aðila með íslensk verðbréf heimil í öllum tilfellum ef viðkomandi á íslenskar krónur (eða verðbréf sem á að endurfjárfesta)?
Já, ef báðir aðilar eru erlendir.

Geta tveir erlendir bankar átt viðskipti sín í milli með krónur ?
Já.

Hvað ef erlendur banki millifærir ISK yfir á innlendan aðila?
Það er óheimilt skv. reglunum.

Er í lagi að fjármálafyrirtæki taki við innlánum í ISK frá erlendum banka?
Já.

En í erlendum gjaldeyri?
Já.

IG reikningar


Er leyfilegt að millifæra gjaldeyri af gjaldeyrisreikningum á milli bankanna?
Einungis er hægt að taka út af gjaldeyrisreikningum þegar sýnt hefur verið fram á að það sé í samræmi við reglurnar. Því mætti færa á milli reikninga ólíkra innlendra aðila hjá ólíkum fjármálafyrirtækjum ef um væri að ræða greiðslu fyrir vöru eða þjónustu. Heimilt er að færa á milli gjaldeyrisreikninga í eigu sama aðila hjá ólíkum fjármálafyrirtækjum.

Getur fyrirtæki sem á gjaldeyri á gjaldeyrisreikningi (IG reikningi) lánað innan samstæðunnar þannig að íslenskt fjármálafyrirtæki greiði gjaldeyrinn til erlends banka?
Já, ef viðtakandi er innan samstæðunnar. Hins vegar yrði litið á það sem brot ef það fé sem greitt er með þessum hætti væri síðan nýtt í andstöðu við reglurnar.

Er heimilt að taka út af gjaldeyrisreikningi (IG reikningi) í íslenskum krónum?
Já.



Endurfjárfesting

Hvað er endurfjárfesting? Er það sama félag? Er það félag á sama markaði? Er það endurfjárfesting vegna arðgreiðslu?
Endurfjárfesting er þegar fjármunir sem losnuðu við sölu eða uppgreiðslu eru nýttir til að fjárfesta aftur í erlendum fjármálagerningum. Endurfjárfesting er ekki háð því að keypt sé í sama félagi eða á sama markaði eða í sama landi. Þetta gildir líka um endurfjárfestingu vegna arðgreiðslna.


Geta fjármálafyrirtæki haft milligöngu um kaup á erlendum verðbréfum fyrir viðskiptavini sína ef um endurfjárfestingar eru að ræða með skuldfærslu af gjaldeyrisreikningi frá viðkomandi fjármálafyrirtæki?
Já, litið er svo á að ef endurfjárfesting á sér stað innan frests sem gefinn er vegna skilaskyldu, þ.e. tveggja vikna, þá sé endurfjárfesting innan marka reglna.

Er óheimilt að endurfjármagna erlend lán hjá innlendri fjármálastofnun?

Það er heimilt ef báðir aðilar eru innlendir, þ.e. fjármálastofnun og viðskiptavinur.

Er óheimilt að endurfjármagna erlend lán hjá erlendri fjármálastofnun?
Já, endurfjármögnun telst vera nýtt lán.

Verður endurfjárfestingin að vera fyrir jafnt eða minna verðmæti?
Ekki er heimilt að bæta við fjárhæð við endurfjárfestingu.

Eru tímamörk á ,,endurfjárfestingu“?
Miðað er við tvær vikur sbr. skilaskylduákvæði.

Aðili sem hefur fengið greitt af erlendri fjárfestingu í apríl og er með gjaldeyri inn á reikningi má hann kaupa erlent verðbréf? Við hvaða tímamark er miðað?
Sá sem á erlendar eignir fyrir gildistöku laganna má selja þær og endurfjárfesta, ekki eru tímamörk á því hvenær viðkomandi nýtir sér þetta ákvæði.

Má endurfjárfesta í annarri mynt?
Já.

Þegar fjármálafyrirtæki hafa milligöngu um endurfjármögnun innlendra fjárfesta í erlendum verðbréfum mega þau færa krónur fyrst til Íslands og hafa svo ákveðinn tíma til að endurfjárfesta? Hvað ef fjárfesting verður ekki í sama gjaldmiðli eða hjá sama miðlara?
Já, það er heimilt innan tveggja vikna og ekki skiptir máli í hvaða mynt, hjá hvaða miðlara eða í hvaða landi endurfjárfest er.

Mega innlendir fjárfestar selja eignir inn á IG reikninga hér heima og greiða síðan aftur út í sömu mynt eða annarri þegar þeir endurfjárfesta (þ.e.a.s. ekki sett í krónur á milli)?
Já.

Getur viðskiptavinur fjármálafyrirtækis sem seldi fyrir 28. nóvember 2008 endurfjárfest núna eftir breytinguna?
Já, ef hann á söluandvirðið í erlendum gjaldeyri, hvort heldur er í reiðufé, á gjaldeyris­reikningi hér á landi eða á reikningi hjá erlendum banka.

Þarf að endurfjárfesta sama dag eða má endurfjárfestingin bíða og þá hvað marga daga?
Miðað er við tvær vikur.

Hvað tekur langan tíma að afgreiða uppgjör vegna endurfjárfestingar? Geta einstaklingar lent í því að við endurfjárfestingu að peningar skili sér ekki á uppgjörsdegi kaupanna?
Ef fyrirmæli um endurfjárfestingu voru gefin innan tveggja vikna er litið svo á að það sé innan marka, jafnvel þótt tafir yrðu á greiðslumiðlun.

Þarf viðskiptavinur fjármálafyrirtækis að staðfesta við starfsmenn fjármálafyrirtæksisins að hann sé að endurfjárfesta og hugsanlega sanna það með einhverjum hætti?
Já, hann verður að sýna fram á að hann hafi átt eign í erlendum gjaldeyri fyrir gildistöku reglnanna.

Verða fjármálafyrirtæki að loka fyrir kaup (endurfjárfestingu) á netinu og beina öllum kaupum/endurfjárfestingu í gegnum sig?
Fjármálafyrirtæki þarf að staðfesta að kaup séu í samræmi við reglur, ef það er hægt á netinu þannig að fullnægjandi teljist er það hægt.

Íslenskur aðili, sem á evrur í erlendum banka fyrir gildistöku reglna nr 1082 frá SÍ, hefur hug á að flytja andvirði þeirra heim í krónur. Er honum heimilt að skipta andvirðinu yfir í krónur á því gengi sem honum býðst, óháð því hvort boðið komi frá innlendum eða erlendum aðila? Ber honum e.t.v. skylda til að fara í gegnum innlent fjármálafyrirtæki.
Skilaskylda nær ekki til erlendra eigna sem innlendur aðila átti fyrir gildistöku reglnanna.

Ábyrgðir


Er heimilt að stofna til ábyrgða?
Óheimilt er að stofna til ábyrgða – hvort heldur í íslenskum krónum eða erlendri mynt - á milli innlendra og erlendra aðila nema vegna vöru- og þjónustuviðskipta eða að um ábyrgðir milli félaga innan samstæðu sé að ræða.

Afleiður


Er heimilt að gera gjaldeyrisskiptasamninga þegar króna er ekki notuð? Til dæmis á milli evru og dollara?
Já

Mega erlendir aðilar lána hvor öðrum krónur ef ekki eru gjaldeyrisviðskipti á bak við?
Já

Ábyrgð fjármálafyrirtækja vegna gjaldeyrisviðskipta


Mega erlendir bankar og fjármálafyrirtæki færa reikninga sína á milli íslensku bankanna?
Já

Mega erlendir aðilar selja krónur fyrir gjaldeyri andvirði vaxta, verðbóta og arðsgreiðslna af verðbréfaeign eða bankainnstæðum?
Já



Annað


Er íslenskum fyrirtækjum leyfilegt að krefja önnur íslensk fyrirtæki um greiðslu fyrir vöru og þjónustu í evrum eða öðrum erlendum gjaldmiðli?
Íslenskum fyrirtækjum er aðeins leyfilegt að krefja önnur íslensk fyrirtæki um greiðslu fyrir vöru og þjónustu í evrum eða öðrum erlendum gjaldmiðli, að um slíkt hafi verið samið milli aðila. Að öðru leyti gildir sú regla að íslenska krónan sem er lögeyrir hér á landi skal notuð í greiðslum hér á landi.

Takmarka hinar nýju reglur um gjaldeyrisviðskipti möguleika erlendra aðila til að kaupa fasteignir, byggingarland og fyrirtæki á Íslandi eða jafnvel að leggja fyrirtækjum til rekstrarfé gegn eignaraðild? Ef svo er, hvaða annmörkum væri slíkt háð?
Nýju reglurnar hamla ekki fjárfestingum af þessu tagi.

Þýðir sú heimild í reglunum sem leyfir aðilum sem fjárfest hafa í fjármálagerningum fyrir gildistöku reglnanna að þeir sem stundað hafa erlend verðbréfaviðskipti fyrir gildistöku þessara nýju reglna geti haldið áfram að stunda þessi viðskipti eins og áður?
Heimildin er bundin við það að innlendir aðilar sem fjárfest hafa í fjármálagerningum skv. 1. gr. reglnanna, fyrir gildistöku þeirra, sé heimilt að endurfjárfesta.

Hvað með núverandi ábyrgðir milli innlendra og erlendra aðila sem gerðar voru fyrir gildistöku reglnanna, eru þær ennþá í gildi, sbr. 4.gr?
Reglurnar taka ekki til ábyrgða sem stofnað var til fyrir gildistöku reglnanna þ.e. 28. nóvember 2008.

Hver er ábyrgð fjármálafyrirtækja og starfsmanna þeirra á afgreiðslu gjaldeyrisviðskipta?
Brot gegn ákvæðum reglnanna varða stjórnvaldssektum og refsingum skv. lögum nr. 87/1992 eins og þeim var breytt með lögum nr. 134/2008.

Getur starfsmaður borið ábyrgð á því ef í ljós kemur að gögn reynast ekki fullnægjandi og notkun á gjaldeyrisreikningi er ekki í samræmi við ákvæði reglna skv. 9. gr.?
Já.

Hafa starfsmenn fjármálafyrirtækja einhverjar skyldur í sambandi við skilaskyldu gjaldeyris skv. 8. gr?
Skyldan hvílir á þeim sem á gjaldeyrinn.

Getur miðlari og eða starfsmaður í einkabankaþjónustu orðið ábyrgur vegna viðskipta með erlend verðbréf á grundvelli endurfjárfestingar ef í ljós kemur að fjárfestir hafði ekki heimild til endurfjárfestingar?
Já .

Þegar viðskiptavinir bankans senda símgreiðslur vegna fjármálagerninga (vextir, afborganir og annað leyfilegt), þarf bankinn að krefja viðskiptavin um sannanir á eðli greiðslna (reikninga eða staðfestingar á samningum við erlenda banka) eða er nóg að spyrja viðskiptavin hvort þetta falli undir þessa löglegu gjörninga? Eru einhver fyrirtæki sem eru undanskilin þessu (t.d. opinber fyrirtæki eða stofnanir).
Nauðsynlegt er fyrir banka að krefja viðskiptavini um sannanir, komi slík viðskipti til skoðunar síðar.

Fá fjármálafyrirtæki undanþágu til að eiga gjaldeyrisviðskipti?
SVAR: Í starfsleyfum fjármálafyrirtækja felst starfsheimild til að eiga gjaldeyrisviðskipti og þurfa því fjármálafyrirtæki því ekki að sækja um undanþágu. Fjármálafyrirtæki verða hins vegar að halda sig innan ramma reglna sem takmarka gjaldeyrisviðskipti sbr. reglur 1082/2008. Athygli er vakin á því að gjaldeyrisviðskipti vegna vöru og þjónustu falla utan reglnanna.